Hubungan antara Protein, Peptida dan Asid Amino
Protein: Makromolekul berfungsi yang dibentuk oleh satu atau lebih rantai polipeptida yang melipat menjadi struktur tiga dimensi tertentu melalui heliks, kepingan, dsb.
Rantai Polipeptida: Molekul seperti rantai yang terdiri daripada dua atau lebih asid amino yang dihubungkan oleh ikatan peptida.
Asid Amino: Blok binaan asas protein; lebih daripada 20 jenis wujud dalam alam semula jadi.
Secara ringkasnya, protein terdiri daripada rantai polipeptida, yang seterusnya terdiri daripada asid amino.
Proses Pencernaan dan Penyerapan Protein dalam Haiwan
Pra-rawatan Oral: Makanan dipecahkan secara fizikal dengan mengunyah di dalam mulut, meningkatkan luas permukaan untuk pencernaan enzimatik. Memandangkan mulut kekurangan enzim pencernaan, langkah ini dianggap sebagai pencernaan mekanikal.
Kerosakan Awal dalam Perut:
Selepas protein yang berpecah-belah memasuki perut, asid gastrik mendenaturasinya, mendedahkan ikatan peptida. Pepsin kemudian secara enzimatik memecahkan protein menjadi polipeptida molekul besar, yang seterusnya memasuki usus kecil.
Penghadaman dalam Usus Kecil: Tripsin dan kimotripsin dalam usus kecil menguraikan lagi polipeptida kepada peptida kecil (dipeptida atau tripeptida) dan asid amino. Ini kemudiannya diserap ke dalam sel usus melalui sistem pengangkutan asid amino atau sistem pengangkutan peptida kecil.
Dalam pemakanan haiwan, kedua-dua unsur surih berkelat protein dan unsur surih berkelat peptida kecil meningkatkan bioketersediaan unsur surih melalui pengkelat, tetapi ia berbeza dengan ketara dalam mekanisme penyerapan, kestabilan dan senario yang berkenaan. Berikut adalah analisis perbandingan daripada empat aspek: mekanisme penyerapan, ciri struktur, kesan aplikasi dan senario yang sesuai.
1. Mekanisme Penyerapan:
| Petunjuk Perbandingan | Unsur Surih Berkelat Protein | Unsur Surih Kelat Peptida Kecil |
|---|---|---|
| Definisi | Kelat menggunakan protein makromolekul (contohnya, protein tumbuhan terhidrolisis, protein whey) sebagai pembawa. Ion logam (contohnya, Fe²⁺, Zn²⁺) membentuk ikatan koordinat dengan kumpulan karboksil (-COOH) dan amino (-NH₂) bagi residu asid amino. | Menggunakan peptida kecil (terdiri daripada 2-3 asid amino) sebagai pembawa. Ion logam membentuk kelat cincin beranggota lima atau enam yang lebih stabil dengan kumpulan amino, kumpulan karboksil dan kumpulan rantai sisi. |
| Laluan Penyerapan | Memerlukan penguraian oleh protease (contohnya, tripsin) dalam usus kepada peptida kecil atau asid amino, melepaskan ion logam yang dikhelat. Ion-ion ini kemudian memasuki aliran darah melalui resapan pasif atau pengangkutan aktif melalui saluran ion (contohnya, DMT1, pengangkut ZIP/ZnT) pada sel epitelium usus. | Boleh diserap sebagai kelat utuh terus melalui pengangkut peptida (PepT1) pada sel epitelium usus. Di dalam sel, ion logam dilepaskan oleh enzim intraselular. |
| Had | Jika aktiviti enzim pencernaan tidak mencukupi (contohnya, pada haiwan muda atau di bawah tekanan), kecekapan penguraian protein adalah rendah. Ini boleh menyebabkan gangguan pramatang pada struktur kelat, yang membolehkan ion logam terikat oleh faktor anti-pemakanan seperti fitat, sekali gus mengurangkan penggunaannya. | Memintas perencatan persaingan usus (contohnya, daripada asid fitat), dan penyerapan tidak bergantung pada aktiviti enzim pencernaan. Amat sesuai untuk haiwan muda dengan sistem pencernaan yang tidak matang atau haiwan yang sakit/lemah. |
2. Ciri-ciri Struktur dan Kestabilan:
| Ciri-ciri | Unsur Surih Berkelat Protein | Unsur Surih Kelat Peptida Kecil |
|---|---|---|
| Berat Molekul | Besar (5,000~20,000 Da) | Kecil (200~500 Da) |
| Kekuatan Ikatan Kelat | Ikatan koordinat berbilang, tetapi konformasi molekul yang kompleks membawa kepada kestabilan yang secara amnya sederhana. | Konformasi peptida pendek yang mudah membolehkan pembentukan struktur cincin yang lebih stabil. |
| Keupayaan Anti-gangguan | Mudah dipengaruhi oleh asid gastrik dan turun naik pH usus. | Rintangan asid dan alkali yang lebih kuat; kestabilan yang lebih tinggi dalam persekitaran usus. |
3. Kesan Aplikasi:
| Petunjuk | Protein Kelat | Kelat Peptida Kecil |
|---|---|---|
| Bioavailabiliti | Bergantung pada aktiviti enzim pencernaan. Berkesan pada haiwan dewasa yang sihat, tetapi kecekapannya berkurangan dengan ketara pada haiwan muda atau yang tertekan. | Disebabkan oleh laluan penyerapan langsung dan struktur yang stabil, bioavailabiliti unsur surih adalah 10%~30% lebih tinggi daripada kelat protein. |
| Kebolehpanjangan Fungsian | Fungsi yang agak lemah, terutamanya berfungsi sebagai pembawa unsur surih. | Peptida kecil itu sendiri mempunyai fungsi seperti pengawalaturan imun dan aktiviti antioksidan, yang menawarkan kesan sinergi yang lebih kuat dengan unsur surih (contohnya, peptida Selenometionina menyediakan kedua-dua suplemen selenium dan fungsi antioksidan). |
4. Senario dan Pertimbangan Ekonomi yang Sesuai:
| Petunjuk | Unsur Surih Berkelat Protein | Unsur Surih Kelat Peptida Kecil |
|---|---|---|
| Haiwan yang Sesuai | Haiwan dewasa yang sihat (contohnya, babi yang sedang menyusu, ayam petelur) | Haiwan muda, haiwan di bawah tekanan, spesies akuatik hasil tinggi |
| Kos | Lebih rendah (bahan mentah mudah didapati, proses mudah) | Lebih tinggi (kos tinggi untuk sintesis dan penulenan peptida kecil) |
| Impak Alam Sekitar | Bahagian yang tidak diserap mungkin dikumuhkan dalam najis, yang berpotensi mencemarkan alam sekitar. | Kadar penggunaan yang tinggi, risiko pencemaran alam sekitar yang lebih rendah. |
Ringkasan:
(1) Bagi haiwan yang mempunyai keperluan unsur surih yang tinggi dan kapasiti pencernaan yang lemah (contohnya, anak babi, anak ayam, larva udang), atau haiwan yang memerlukan pembetulan kekurangan yang cepat, kelat peptida kecil disyorkan sebagai pilihan keutamaan.
(2) Bagi kumpulan sensitif kos dengan fungsi pencernaan normal (contohnya, ternakan dan ayam pada peringkat akhir penamat), unsur surih yang dikhelat protein boleh dipilih.
Masa siaran: 14 Nov-2025
